Slider

180625 BBMP VPIn de rubriek werkveld van het blad BBMP rapporteren professionals in het veld over hun bevindingen. Deze keer vertelt Miek Hehenkamp, procesbegeleider kindcentra bij Sinncollectief en ambassadeur PACT voor Kindcentra, over het succesvolle armoedeproject van het kindcentrum dat zij begeleidt. Het kindcentrum is gevestigd in een wijk waar veel armoede heerst, waar gezinnen in de schuldhulpverlening zitten en waar er veel (jeugd)hulp en maatschappelijk werk wordt ingezet vanwege onveilige hechtingsrelaties. Een prachtig voorbeeld van hoe je de effecten van armoede kunt bestrijden als je daar samen echt voor kiest en de juiste partners weet te bewegen om mee te doen.

Als je iemand wil verleiden tot leren, moet je eerst zijn hart raken, dan pas zijn hersenen
(Ivo Mijland).

Het citaat van Ivo Mijland is heel erg van toepassing op de kinderen in de wijk waar het kindcentrum gevestigd is. Mijn eerste kennismaking met de context waarin deze kinderen opgroeien, was kenmerkend. Ik zat in een klaslokaal de eerste bijeenkomst met het team voor te bereiden. Een meisje van een jaar of acht bleef bij mij in de klas hangen. Ze pakte wat knutselmateriaal en ging aan de slag. We spraken wat met elkaar en ze vertelde dat ze heel erg van knutselen houdt, maar dat er thuis geen ruimte is voor pret: ‘We zitten in de schuldhulpverlening en daarom kan ik niet naar clubjes.’ Tijdens die middag met he t team, werd het al snel duidelijk dat dit meisje in deze wijk geen uitzondering vormt.

Ik had voor het team een opdracht voorbereid. Het team bestaat uit zes leerkrachten, twee pedagogische medewerkers op de peutergroep, een parttime ib-er en een directeur. Ze vulden de volgende zin in: ‘Deze kinderen hebben … nodig, omdat …’ Een paar voorbeelden: ‘Deze kinderen hebben een knuffel en een luisterend oor nodig, omdat ze die te weinig krijgen.’ ‘Deze kinderen hebben een positief zelfbeeld nodig, omdat ze dat thuis niet vinden.’ ‘Deze kinderen hebben ruimte nodig om fouten te mogen maken, omdat die thuis worden afgestraft.’ We bespraken de antwoorden en onze conclusie was dat het team meer bezig is met de randvoorwaarden voor lesgeven (broodnodige aandacht voor de kinderen) dan met het lesgeven zelf. Alle zinnen zijn samengevat door het team in een pitch.

De Pitch
De kinderen geven we bovenal een Secure base: een betrouwbare, liefdevolle pedagogische omgeving waar ze zich meer dan welkom voelen en gaan ontdekken hoe mooi en waardevol ze eigenlijk zijn. Waar ze alle ruimte krijgen om zichzelf – in interactie met de ander – te uiten en te leren kennen. Waar ze gehoord en gezien worden en een positief zelfbeeld opbouwen om de wereld vol (veer)kracht en energie tegemoet te treden. De school biedt de kinderen en de ouders allereerst rust, structuur en veiligheid en vertrouwen. Wij – de leerkrachten, pedagogisch medewerkers en andere (zorg)professionals – werken intensief samen in één integraal team. We delen onze expertise en ondersteunen, inspireren én dagen kinderen, ouders en elkaar uit om te groeien naar een volgend level.

Tijdens de tweede bijeenkomst hebben we verder gewerkt met de resultaten van de invuloefening. Bij elk antwoord noteerden we: wat kan ik zelf doen of wat kunnen we met elkaar doen? En: wat hebben we van anderen nodig? Het bedenken van wat ze de volgende dag zelf of als team anders konden doen, gaf enorm veel energie! Met hele kleine veranderingen kwam er meer rust en structuur. En belangrijker: kwam het gevoel terug dat ze als team zelf weer iets aan de ‘uitzichtloze situatie’ kunnen veranderen.

Elke navolgende teambijeenkomst waren er weer nieuwe, kleine, succesvolle acties in gang gezet. Het (zelf)vertrouwen van het team betekenisvol te kunnen zijn voor deze kinderen die het zo nodig hebben, nam met de week toe! De rondetafelconferentie Het was duidelijk dat het team de problemen niet alleen kon oplossen. Samen met de manager van de kinderopvang ben ik de meest essentiële organisaties langsgegaan en hebben we met behulp van de pitch uitgelegd wat we tot nu toe gedaan hadden en wat we nodig hadden. We maakten duidelijk dat we geen behoefte hebben aan ‘mooie woorden’ maar aan professionals die mogen en willen doorpakken.

We nodigden de organisaties uit voor een rondetafelconferentie. Uiteindelijk zaten we met wel 20 mensen om de tafel: een deel van het team, managers en coördinatoren met mandaat(!) en uitvoerend professionals. Het doel van de bijeenkomst was vooraf besproken en alle deelnemers committeerden zich aan de afspraken. Op de eerste plaats wilden we bereiken dat alle deelnemers zich bewust zouden worden van de urgentie van de situatie – het is 5 over 12! – en dat er vanaf morgen samen concrete acties ondernomen moeten worden om doelstellingen op korte en lange termijn te halen.
Het doel voor de korte termijn was: 

  • Extern: zichtbaar en merkbaar verbeteren interprofessionele samenwerking.
  • Intern: inclusie: elk kind de plek geven die het nodig heeft. Creëren van een veilig pedagogisch klimaat om de kinderen en de ouders in staat te stellen te komen tot spelen, leren en opvoeden.
  • Ouders betrekken, ondersteunen en ontlasten.

Het doel voor de lange termijn was het doorbreken van het van generatie op generatie doorgeven van problemen in de gezinnen van de wijk.

Stap voor stap
In mijn werk maak ik gebruik van ‘Steps to succes’ van Julie Hay. Elke stap begint met bewustwording en is noodzakelijk om uiteindelijk succes te behalen. (Zie illustratie hieronder) In de rondetafelconferentie zijn we begonnen met de toelichting op de eerste drie stappen aan de hand van de pitch en een viertal schrijnende en pijnlijke voorbeelden. We presenteerden de beschikbare feiten van de wijk (aantal kinderen in een hulpverleningstraject, aantal ouders met een lage SES-status, aantal gezinnen in de hulpverlening, et cetera). We konden niet anders dan constateren dat het inderdaad 5 over 12 is en dat er nu iets moet gebeuren (stap 3). In kleine groepjes bespraken we de stap 4: wat kunnen we doen? De uitkomst was wederom zeer energievol en inspirerend! Nog diezelfde week zijn er stappen gezet tussen de betrokken gemeenteambtenaar en de manager van de jeugdhulp om meer jeugdhulp in de school in te zetten. Er komen twee gedragswetenschappers fulltime in de school, voor de bovenbouw en de onderbouw. Daarnaast wordt er een gezinswerker vanuit het sociale wijkteam toegevoegd aan het pedagogisch kernteam. De gezinswerker vormt samen met de ib’er de linking pin naar de instanties buiten de school. Ook aan de 5e stap hebben we de nodige aandacht besteed: de professionals die het team komen aanvullen, zullen moeten voldoen aan het profiel dat we hebben opgesteld. Niet iedereen heeft het in de vingers om adequaat met onze doelgroep om te gaan. We hebben de juiste vaardigheden, competenties en attitudes beschreven. Want al die actiebereidheid is prachtig, maar als we niet ‘de juiste mensen in de bus’ krijgen, gaan we alsnog niet het verschil maken voor deze kinderen en hun ouders.

Ervoor gaan
Tijd voor stap 6, het ‘ervoor gaan’ vertalen in een concreet plan: wat wil het team dat er als eerste gaat gebeuren en hoe gaan we dat aanpakken? Aan ideeën wederom geen gebrek. Ze varieerden van ‘elk kind vier dagdelen naar de peuteropvang’, ‘vve vanaf 2 jaar (nu 3 jaar)’, ‘een pm’er als praatjuf’, ‘een inloopspreekuur voor een verpleegkundige, een pedagoog en maatschappelijk werk’ tot ‘huiswerkklas voor leerlingen in de eerste twee jaar van het voortgezet onderwijs’. We hebben de plannen besproken met alle betrokkenen, de gemeente en met de nieuwe raadsleden in een soortgelijke bijeenkomst. We hebben erg veel geluk met een zeer bevlogen gemeenteambtenaar, die out of the box wil denken en bereid is om de beschikbare middelen anders in te zetten. We zijn zelf beduusd van de impact van ons project en het fantastische resultaat tot nu toe. De mooie quote van Ivo Mijland hebben we samen vertaald van leren naar samenwerken:

‘Als je iemand wil verleiden tot samenwerken, moet je eerst zijn hart raken, dan pas zijn hersenen.’

180626 GraKind en armoede

Dit artikel verscheen in de mei / juni editie van BBMP.
Miek Hehenkamp is procesbegeleider kindcentra bij Sinncollectief en ambassadeur PACTvoor Kindcentra. Als je vragen hebt over dit project, kun je contact met haar opnemen via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.